Przeprowadziliśmy analizę możliwości dochodzenia zastępczego usunięcia wad w reżimie rękojmi i gwarancji na kanwie umowy o roboty budowlane. Poznaj wnioski.
Wykonawstwo zastępcze a rękojmia i gwarancja
W tym wpisie poruszamy następujące zagadnienia:
Zastępcze usunięcie wady przy rękojmi
Wykonawstwo zastępcze przy rękojmi – poglądy mniejszościowe
Jak nie zastępcze wykonanie to?
Umowna modyfikacja rękojmi – wprowadzenie wykonawstwa zastępczego
Zastępcze usunięcie wady przy gwarancji
Zastępcze usunięcie wady przy rękojmi
Aktualnie, polski ustawodawca nie przewiduje możliwości formułowania w ramach odpowiedzialności rękojmianej żądania do zastępczego usunięcia wady gdy Wykonawca odmawia usunięcia wady lub nie wywiązuje się z tego obowiązku w rozsądnym terminie.
Analiza tego zagadnienia wymaga do sięgnięcia do treści przepisu art. 480 k.c., zgodnie z którym:
Zastępcze wykonanie zobowiązania
1. W razie zwłoki dłużnika w wykonaniu zobowiązania czynienia, wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do wykonania czynności na koszt dłużnika.
2. Jeżeli świadczenie polega na zaniechaniu, wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, żądać upoważnienia przez sąd do usunięcia na koszt dłużnika wszystkiego, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.
3. W wypadkach nagłych wierzyciel może, zachowując roszczenie o naprawienie szkody, wykonać bez upoważnienia sądu czynność na koszt dłużnika lub usunąć na jego koszt to, co dłużnik wbrew zobowiązaniu uczynił.
4. Przepisów § 1 i 3 nie stosuje się do roszczeń o złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie w związku z naruszeniem dóbr osobistych.
Zdaniem adwokatów budlo, brak jest możliwości skorzystania z zastępczego wykonania z art. 480 k.c., przy formułowaniu roszczeń z rękojmi. Sąd Najwyższy w jednej ze swoim orzeczeń wskazał, że rozdzielenia wymaga stan niewykonania od nienależytego wykonania zobowiązania, zaś zwłoka – o której mowa w art. 480 k.c. oznacza brak spełnienia świadczenia (a więc niewykonanie zobowiązanie). Niemożliwe jest zatem skorzystanie z zastępczego wykonania w trybie art. 480 k.c. w reżimie rękojmi albowiem mamy do czynienia z nienależytym wykonaniem zobowiązania a nie jego niewykonaniem. Niewykonanie zobowiązania umyka zatem reżimowi rękojmi.
Wykonawsto zastępcze przy rękojmi – poglądy mniejszościowe
Odrzucić należy poglądy, zgodnie z którymi istnieje zbieg przepisów z jednej strony art. 479 k.c. i 480 k.c., z drugiej zaś przepisów kodeksu cywilnego o rękojmi i gwarancji. Zgodnie z tym pooglądam przepisy te dotyczą tej samej materii, a mianowicie niewykonania zobowiązania. Przepisy art. 479 k.c. i 480 miałyby mieć charakter przepisów ogólnych, ponieważ dotyczą wszelkich wypadków niewykonania zobowiązania, a przepisy o rękojmi jako dotyczące tylko jednego z wypadków niewykonania zobowiązania, są przepisami szczególnymi i jako takie wyłączają zastosowanie przepisów art. 479 i 480 k.c.
Nie przekonują również te poglądy w myśl których pomiędzy art. 479 k.c. i art. 480 k.c. a przepisami kodeksu cywilnego o rękojmi istnieje stosunek wzajemnego uzupełniania się. Oznaczać by to miało, że gdy Wykonawca nie usunie wady w wyznaczonym terminie, Inwestor miałby prawo do zastępczego usunięcia wady, po uprzednim – nieskutecznym, wezwaniem do usunięcia wady. Wykonanie zastępcze byłoby wtedy „sankcją” za niewykonanie prze Wykonawcę zobowiązania do usunięcia wady.
Jak nie zastępcze wykonanie to?
Inwestor, w sytuacji, w której Wykonawca odmawia usunięcia wady, powinien rozważyć wystąpienie do sądu z roszczeniem o zobowiązanie Wykonawcy do usunięcia wady albo sięgnąć do uprawnień prawnokoształtujących. Ewentualnie, zrezygnować z formułowania swojego roszczenia na podstawie przepisów o rękojmi i rozważyć możliwość sformułowanie roszczenia odszkodowawczego w trybie odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 k.c. i nast.) lub deliktowej (art. 415 k.c. i nast.).
Umowna modyfikacja rękojmi – wprowadzenie wykonawstwa zastępczego
Brak jest również przeszkód ku temu aby strony umowy zmodyfikowały ustawowe ramy rękojmi i mocą zgodnych oświadczeń wprowadziły do umowy możliwość zastępczego usunięcia wady przez inny podmiot.
Zastępcze usunięcie wady przy gwarancji
Całkowicie odmiennie przedstawia się sytuacja w przedmiocie gwarancji.
Gdy gwarant odmawia wykonania naprawy gwarancyjnej, a więc gdy odmawia spełnienia swoich obowiązków wynikających z umowy gwarancji nie można odmówić uprawnionemu z tytułu gwarancji prawa skorzystania z art. 480 k.c., i dokonania naprawy przedmiotu objętego gwarancją na koszt gwaranta (wykonania zastępczego). Stanowisko to jest przeważające w doktrynie i orzecznictwie.
Nie ma zatem przeszkód aby Inwestor opierając się na udzielonej przez Wykonawcę gwarancji formułował roszczenie o upoważnienie go do wykonania na koszt Wykonawcy napraw (usunięcia wad).
Warto jednak odnotować, że pojawiają się w judukaturze również takie głosy, które zrównują reżim rękojmi i gwarancji i rozciągają tezę o braku możliwości zastępczego wykonania również na sytuacje, gdzie Inwestorzy formułują swoje roszczenia na podstawie przepisów o gwarancji. Zgodnie z tym stanowiskiem postanowienia art. 479 k.c. i 480 k.c. z jednej strony, i postanowienia kodeksu cywilnego o rękojmi i gwarancji z drugiej, dotyczą innego przedmiotu; pierwsze odnoszą się tylko do przypadku, gdy zobowiązanie dłużnika w ogóle nie zostało wykonane (dłużnik jest w zwłoce), natomiast gdy zobowiązanie zostało wykonane, wadliwie, wchodzą w grę przepisy o rękojmi i gwarancji, bez możliwości stosowania art. 479 i 480 k.c.
